Thư viện, một phần thiết yếu của cuộc sống

Trong bối cảnh phát triển quá nhanh của các phương tiện kỹ thuật số thời đại internet toàn cầu, các nhà lý thuyết “cực đoan” đã vội sớm đưa ra kết luận về sự cáo chung của hệ thống thư viện. Nhưng trên thực tế mọi việc đã không diễn ra như vậy.

Ngay cả tại những quốc gia văn minh, giàu có như Hoa Kỳ với lượng lớn máy tính cá nhân - gia đình dễ dàng truy cập vào các trang web điện tử trực tuyến từ các thư viện, hoặc cho dù chính thư viện quốc hội Hoa Kỳ là nơi chủ xướng cho ý tưởng thư viện điện tử toàn cầu và được nhiều quốc gia hưởng ứng, thì lượng độc giả tới thư viện vẫn gia tăng thông qua lượng thẻ phát hành hằng năm (wikipedia).

Tuy thời đại máy tính cá nhân xách tay và internet không dây không làm cáo chung hệ thống thư viện truyền thống nhưng cũng đã làm thay đổi hoàn toàn cái nhìn về thư viện theo những thói quen truyền thống lâu nay.

Thay đổi để tồn tại

Từ gốc của “thư viện” theo ngôn ngữ Hy Lạp và Trung Hoa xưa đều có nghĩa là nơi cất giữ và bảo quản sách. Và lâu nay theo cái nhìn thông thường ở Việt Nam, thư viện là nơi cho mượn sách để đọc (tại chỗ, hoặc mang về nhà). Chính từ thực tế đơn giản đó mà nhiều người nghĩ nghề coi thư viện giống như… ông từ coi đền. Và nếu có ai đó tò mò lên trang Google Việt Nam gõ vào cụm từ “vui buồn nghề” rồi nhấn enter, máy sẽ nhả ra kết quả khoảng…hơn một triệu trường hợp vui buồn của mọi nghề, nhưng tìm đỏ con mắt cũng không hề thấy trường hợp vui buồn của… nghề thư viện. Coi bộ nghề thư viện ở xứ ta khá đìu hiu và phẳng lặng... Chưa hết, khi thấy tôi có vẻ quan tâm tìm hiểu xem mọi người nghĩ gì về thư viện, có người bạn của tôi kêu lên đầy ngạc nhiên: “Hả, thời buổi này mà còn có người tới thư viện à? Tưởng ba cái thư viện đó dẹp lâu rồi chứ ?!”.

Thư viện không chết và cũng không bị “dẹp”, mà thư viện chỉ thay đổi để tồn tại, sống và vươn lên phục vụ cho tiện ích của cộng đồng và xã hội. Thư viện ngày nay không thể bị coi như là một “kho sách” thậm chí còn bị coi là “kho ve chai” – vì toàn sách cũ, mà thư viện ngày nay được khẳng định là nguồn tài nguyên và nếu được khai thác đúng mức, nguồn tài nguyên này cung cấp nguồn năng lượng thiết yếu làm tăng trưởng tri thức của độc giả, góp phần thăng tiến xã hội một cách toàn diện. Do vậy, một chuyên gia trong ngành thư viện nhận định: “Trước sự bùng nổ thông tin toàn cầu như hiện nay, các thủ thư có các kỹ năng tìm kiếm đánh giá nguồn tài nguyên và liên kết các nguồn đóng một vai trò quan trọng hơn bao giờ hết”. Do vậy, quan niệm làm thủ thư như làm ông từ giữ đền, hưởng nhàn là một quan niệm không còn đất sống.

Nếu độc giả của thư viện truyền thống tới thư viện hỏi mượn cuốn sách A hoặc B, người thủ thư chỉ việc kiểm trong danh mục nếu có sẽ tiến hành thủ tục cho độc giả mượn và như vậy là kết thúc một “quy trình” lặp đi lặp một cách tẻ nhạt. Nhưng với thư viện thời nay, độc giả (giả định) không tới hỏi về cuốn sách A hoặc B mà tới hỏi người thủ thư về một đề tài nào đó, chẳng hạn đơn giản là cách chăm sóc hoa mai để nở đúng dịp Tết, hoặc một trào lưu mới của âm nhạc đương đại hay thuyết “hố đen” gì đó của vũ trụ... thì người thủ thư phải là người hướng dẫn cho độc giả nên đọc những cuốn sách nào hoặc truy cập vào trang web nào để tải thông tin. Như vậy, người thủ thư trong vai trò của người “cho mượn sách” đã chết, thay vào đó, người thủ thư sẽ đóng vai trò người hướng dẫn, người tiếp sức.

Thư viện Việt Nam: Cần nhiều hơn sự kết nối

Dĩ nhiên trong bối cảnh Việt Nam mà đa phần người dân còn sống ở vùng thôn quê, việc sử dụng internet chưa phổ biến thì việc đưa ra hình ảnh người thủ thư hơi “lý tưởng” như trên có vẻ… xa vời. Tuy nhiên trong thế giới văn minh kỹ thuật số ngày nay, hình ảnh người thủ thư - người hướng dẫn khoa học không còn là hình ảnh “lý tưởng” nữa, mà đã là hình ảnh thực tế - đương nhiên phải vậy!

Ở Việt Nam hiện nay có lẽ tốt nhất nên kết hợp thư viện theo lối truyền thống, đồng thời xây dựng thư viện theo xu hướng mà các quốc gia phát triển đã làm. Việc kết nối internet giữa thư viện trung tâm (quốc gia) với các thư viện cơ sở tại các vùng xa xôi, hẻo lánh đồng thời kết hợp thư viện trên các chuyến xe lưu động, cùng với dịch vụ chuyển phát nhanh của bưu điện sẽ xóa dần khoảng cách về việc tiếp cận nguồn sách và tri thức giữa các vùng thôn quê và thành thị.

Điều đáng nói ở đây là tất cả các dịch vụ thư viện trên đều hoàn toàn miễn phí, trừ phí bưu điện. Tập trung đầu tư cho các thư viện theo lối “mở” cả về thư viện điện tử lẫn thư viện theo lối “sách trao tay” vẫn là quốc sách của bất kỳ quốc gia nào trên thế giới theo đuổi mục tiêu “giáo dục suốt đời” cho công dân của mình để hướng tới một xã hội phát triển, giàu tri thức.

Trên các giao lộ thông tin của những ngã đường giáo dục (giáo dục cũng được hiểu như là một cách truyền đạt thông tin) thì thư viện cùng với các trường học được ví như các đền đài tỏa ánh sáng lung linh xuống tâm trí con người trong đời sống thường nhật còn đầy xô bồ, bóng tối và hỗn độn. Như vậy, theo một nghĩa rạch ròi, thư viện còn hơn là một phần thiết yếu của đời sống !!!

Tiến Phong (TMF GROUP): Khi chúng tôi cần tìm hiểu, nghiên cứu chuyên sâu hay cần tham khảo những tư liệu nước ngoài, hầu như phải lên mạng tìm do nguồn sách trong thư viện không đáp ứng được. Trong khi đó, theo tôi biết ở một số thư viện nước ngoài, khi độc giả muốn tìm sách mà thư viện không có, thư viện sẽ đặt mua ngay lập tức hay xin bản copy nếu sách đó đã xuất bản quá lâu. Trong thời đại công nghệ thông tin hiện nay, việc tìm kiếm trên mạng thường nhanh và tiện lợi hơn nhưng không thể đảm bảo được nguồn và độ chính xác của tài liệu đó. Cho nên, tôi nghĩ thư viện vẫn có vai trò quan trọng nhất định của nó. Tôi nghĩ thư viện Việt Nam cần có những đầu tư và thay đổi tích cực hơn nữa để trở thành nơi mọi người nghĩ đến đầu tiên khi muốn tìm kiếm tài liệu. Ngoài ra, thư viện cần mở rộng đối tượng phục vụ, không chỉ là những sinh viên, giảng viên, những người làm công tác nghiên cứu mà cả những người dân bình thường có nhu cầu đọc sách.

Phạm Thủy Nguyệt (Công ty Thủy Lộc): Tôi từng biết về những người thủ thư thực sự yêu thích công việc của mình và gắn bó cả đời với công việc trong thư viện. Họ không chỉ là người ngồi một chỗ, giữ bộ mặt lạnh lùng, kiểm tra thẻ của bạn đọc, rồi bảo bạn đọc ký tên, cho mượn sách. Hai năm trước, khi theo học cao học tại Đại học La Trobe (Melbourne, Úc), tôi đã rất ấn tượng với thủ thư tại đây. Bà đã hỗ trợ rất nhiều cho tôi trong việc tìm kiếm tài liệu để thực hiện đề tài. Có những đầu sách tôi cần mà không có, thì chỉ trong vòng một tuần, bà đã báo lại với tôi sách đã được mua về. Ngoài ra, thư viện của Việt Nam cũng nên trang bị hệ thống điện tử hiện đại, vì mạng lưới này sẽ hỗ trợ rất nhiều cho việc bạn đọc tìm sách, để họ thực sự chủ động tìm các đầu sách hay, các đầu sách cần thiết cho việc nghiên cứu của mình chỉ bằng cách click chuột vào máy tính

Đưa thư viện về nước

* Nhà nghiên cứu dịch giả Nguyễn Tiến Văn là người đầu tiên chuyển toàn bộ thư viện của mình ở Toronto (Canada) về VN để tặng cho thư viện Khoa học xã hội tại TP.HCM.

Ông Văn chia sẻ với TNTT&GT, tổng số sách khoảng 15 nghìn cuốn, nặng 7 tấn rưỡi đủ thể loại từ nghiên cứu, triết học, dịch thuật, ngoại ngữ… là do ông thu thập, chọn lọc mua và “gầy dựng” cho thư viện cá nhân mình trong vòng 20 năm qua. Đặc biệt có 1.000 cuốn từ điển bách khoa và chuyên ngành ông vẫn dùng tham khảo lâu nay. Việc chuyển nhượng hoàn toàn là tự tâm của ông. Là một dịch giả, một nhà nghiên cứu sống xa tổ quốc từ lâu, nay tuổi cao ông muốn về lại Sài Gòn và mong muốn được tiếp tục cống hiến. Ông chỉ muốn thư viện Khoa học xã hội cho ông một ưu tiên là tạo điều kiện thuận lợi khi ông đến nghiên cứu tìm tư liệu tại đây. Được biết số sách đã chuyển theo đường thủy và tàu đã cập cảng Cát Lái với kinh phí hơn 4.000 USD. Theo tiến sĩ sử học Nguyễn Thị Hậu, số sách trên hiện nay vẫn đang được phân loại để làm thư mục nghiên cứu vì quá nhiều.

* Giáo sư tiến sĩ âm nhạc Trần Văn Khê

cũng đã chuyển gần hết thư viện cá nhân của ông từ Pháp về VN. Đây cũng là cuộc di chuyển tốn nhiều công sức vì phải phân loại, quá cảnh, khi qua cửa khẩu lên máy bay. Vì lý do đặc biệt là thư viện giáo sư có rất nhiều băng đĩa nhạc, các dụng cụ nghiên cứu nhạc dân tộc như đàn, sáo, cồng chiêng… nên không thể chuyển đường biển vì sợ hư hỏng, ẩm ướt. Toàn bộ thư viện phải “xẻ ra” thành nhiều phần, nhiều đợt để chuyển bởi cước phí vận chuyển máy bay mỗi lần một ít, rất giới hạn và như ông tâm sự, đến nay vẫn phải tiếp tục phân loại tiến hành.

Giáo sư cho biết, đã có 420 kiện hiện vật quý được đưa về căn nhà do Ủy ban nhân dân TP.HCM cấp cho ông và ngôi nhà này sẽ trở thành bảo tàng Trần Văn Khê trong tương lai để các bạn trẻ muốn đến nghiên cứu, tìm các tư liệu, dữ liệu về âm nhạc truyền thống.

Đông Dương

Nguồn: http://www.thanhnien.com.vn/news/Pages/201017/20100424164125.aspx

CÔ THỦ THƯ TRẺ TUỔI

CÔ THỦ THƯ TRẺ TUỔI

Cập nhật lúc 09h32, ngày 04/05/2010

Trời bắt đầu trở gió sau những ngày nắng đông vàng ruộm. Tôi rẽ vào Trường Đại học Sư phạm tìm đến góc trẻ trung nhất trong hệ thống trường lớp đồ sộ này, đó là Trường THPT Nguyễn Tất Thành đang nằm khiêm nhường bên những tòa nhà cao kiêu hãnh. Sân trường rộng thênh, học sinh vừa vào tiết đầu, không khí còn vương những tiếng nô đùa vang rộn. Lần đầu tiên bước chân vào thư viện của Trường Nguyễn Tất Thành, tôi thực sự ngạc nhiên bởi hoạt động nơi đây khác với nhiều nơi tôi từng đến. Đón tôi bằng nụ cười tươi trẻ, Trần Kim Toàn - cô thủ thư của thư viện đã xua tan trong tôi những e ngại ban đầu. Dáng đi nhanh nhẹn, mái tóc dài đung đưa theo nhịp chân bước, đôi mắt sáng trong, trông Toàn như một cô sinh viên hồn nhiên năng động. Gặp Toàn trong những ngày cuối năm bận rộn, tôi đã được dịp “mục sở thị” những công việc thường ngày của cô cán bộ thư viện trẻ tuổi. Từ lúc nào, trong tôi đã có nhiều thay đổi khi nghĩ về vai trò của một thủ thư trong thư viện trường học. Không còn cứng nhắc, xưa cũ và thụ động. Tất cả đang trở nên tươi mới, trẻ trung, hòa vào nhịp sống sôi nổi với nhiều thử nghiệm đáng trân trọng, khích lệ. Tốt nghiệp khoa Thông tin - Thư viện Trường Đại học Văn hóa Hà Nội năm 2005, Toàn bắt đầu bước vào không gian sinh hoạt hoàn toàn mới. Được làm việc tại Trường Nguyễn Tất Thành - một tập thể 5 năm liền là Lao động Xuất sắc, được UBND thành phố Hà Nội công nhận trường đạt Chuẩn Quốc gia giai đoạn 2001 - 2010, được Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ, Huân chương Lao động hạng Ba… Toàn vô cùng tự hào và càng ý thức rõ hơn vai trò của người cán bộ thủ thư trong ngôi trường có nhiều thành tích này. Thời gian đầu còn bỡ ngỡ, Toàn đã có nhiều suy nghĩ, trăn trở về hướng đi của mình để làm sao cho có ý nghĩa, có hiệu quả thực sự. Không để cho những dự định và niềm say mê dừng lại, Toàn bắt tay vào lên kế hoạch cho thư viện với mong ước cháy bỏng nó sẽ trở thành điểm đến hứng thú và gần gũi với các em học sinh. Cũng từng là một học sinh, sinh viên yêu sách, mê thư viện, Toàn biết rằng để thu hút các bạn trẻ đến với nơi mà mọi người quen với nếp nghĩ là tĩnh lặng, thâm trầm này thì người cán bộ thủ thư phải có nhiều bước đột phá làm thay đổi suy nghĩ của học sinh về một thư viện cũ kĩ, buồn tẻ. Không chỉ đơn thuần là ngồi trông kho sách, nhận nguồn sách được cấp theo chỉ tiêu và đáp ứng những gì bạn đọc yêu cầu mà chính mình phải khởi động cũng như lôi cuốn các em học sinh cùng tham gia thì mới tạo được sự hào hứng. Toàn mạnh dạn thay đổi kho sách để các em học sinh dễ tiếp cận hơn. Không thủ tục rườm rà như trước, không nội quy quá cứng nhắc, kho sách được sắp xếp theo hình thức bán mở. Giá ngoài cùng, gần bàn đọc sách là giá sách chính các em học sinh được tự chọn lựa. Giá phía trong là giá sách mượn theo yêu cầu được sắp xếp rất khoa học và dễ tìm. Sáng kiến về loạt sách Khoa học thường thức với 6 khoang sách: KHTT(1) - Môi trường, thiên nhiên, động thực vật, con người; KHTT(2) - Các vấn đề xã hội, tâm lí, sức khỏe, y tế; KHTT(3) - Sách tham khảo khối tự nhiên; KHTT(4) - Sách tham khảo khối xã hội; KHTT(5) - Sách tham khảo giáo dục thể chất, thẩm mĩ; KHTT(6) - Sách về danh nhân, nhân vật lịch sử, nhân vật nổi tiếng, gương sáng đã giúp Toàn khai thác triệt để vốn sách cũng như định hướng, kích thích học sinh hứng thú trong việc tìm hiểu kiến thức rộng mở. Bằng cách phân loại sáng tạo này, học sinh có thể dễ dàng tham khảo những chủ đề mình cần mà không mất công tra cứu lâu. Ngoài ra, thư viện còn có thêm Tủ sách tham khảo liên lớp dành cho hai cấp, giúp các em bước đầu tìm hiểu về những kiến thức ngoài cấp học của mình, là hành trang cho con đường dài rộng phía trước. Thư viện đưa ra nhiều loại tủ sách giúp các em nhanh chóng tìm được tài liệu theo sở thích hoặc theo hướng tìm kiếm của mình: Tủ sách Pháp luật, Tủ sách Tin học, Tủ sách Tiếng Anh, Tủ sách Ngoại văn... với nhiều tài liệu bổ ích cũng là địa chỉ cho các em học sinh khát khao thu nhận kiến thức, thực hiện kế hoạch du học của mình. Tủ sách Tuyên truyền giáo dục, Tủ sách Hồ Chí Minh nghe có vẻ khô cứng, thiếu sức thuyết phục nhưng với cách bài trí mềm mại, gợi mở nên học sinh không hề cảm thấy ngại đọc. Các cộng tác viên thư viện nhỏ tuổi còn giúp cô Toàn trang trí cho Giỏ sách Âm nhạc thật đặc biệt với những tập bài hát được đặt vào giỏ mây như những món quà dễ thương tặng bạn bè ngày lễ. Điều đặc biệt của thư viện trường THPT Nguyễn Tất Thành chính là có tủ sách mang tên Tiếng Anh “Let’s your idea fly” (Hãy để ý tưởng của bạn cất cánh). Đó chính là những bài tập các môn học, những bài báo cáo chuyên đề, những tập san do chính học sinh Trường Nguyễn Tất Thành biên soạn. Những tài liệu được lựa chọn vào tủ sách này đều được đánh giá là có giá trị nội dung tốt, thể hiện công sức tìm tòi cũng như sự sáng tạo trong cách trình bày của học sinh. Học sinh có thêm nguồn tài liệu để tham khảo, giáo viên coi đó là công cụ đắc lực hỗ trợ cho bài giảng của mình.Có thể nói cách bổ sung tài liệu vào thư viện theo hình thức này vô cùng thiết thực và hiệu quả. Ngay từ những ngày đầu hoạt động, cùng với những người tâm huyết với thư viện, Toàn đã xin phép BGH nhà trường cho xây dựng thư viện thành Ngôi nhà chung thân thiện. Nơi đây học sinh có thể tìm được những cuốn sách mà mình yêu thích cũng như có không gian tự học nghiêm túc và thoải mái. Đề án “Thư viện - Ngôi nhà chung thân thiện” được triển khai theo nhiều hình thức. Công tác tuyên truyền được đẩy mạnh: trưng bày, điểm sách theo chủ đề; chủ động hướng dẫn cách tra tìm tài liệu cho bạn đọc mới trong thư viện; giới thiệu sách và tiến hành thử nghiệm chương trình ngoại khoá đối với khối THCS thành một hội thi giới thiệu sách. Ngoài ra, Toàn còn chủ động phối hợp cùng các thành viên trong tổ công tác thư viện trong việc tuyên truyền sách phù hợp với chương trình học tập. Đầu tháng 12, tổ Thư viện đã cùng với giáo viên dạy Văn của lớp 6A1, 6A2 kết hợp tổ chức thi kể truyện cười cho các em. Hoạt động này đã khuyến khích các em tìm đọc tài liệu, hiểu sâu sắc thêm và có hứng thú về một thể loại trong chương trình dạy học Ngữ văn. Kinh phí dành cho thư viện còn hạn hẹp, không ngồi chờ nguồn sách ít ỏi được cấp, Toàn đã phát động phong trào quyên góp sách để tủ sách thư viện ngày càng phong phú. Chuyên mục “Sách hồng tặng Thư viện” thu hút được giáo viên, học sinh, tập thể và các cá nhân trong và ngoài trường. Phong trào sách hồng luôn diễn ra sôi nổi và trở thành một trong những hoạt động truyền thống của nhà trường. Số sách quyên góp được trong năm học 2006 - 2007 là 2.827 cuốn; năm học 2007 - 2008 là 545 cuốn. Hiện nay, tổng số tài liệu có trong thư viện đã lên đến 11.557 bản sách và 14 loại báo, tạp chí. Toàn soạn ra cả cuốn sổ dày lưu tên những cá nhân, tập thể tặng sách cho thư viện để những tấm lòng ấm áp được vinh danh, cũng là động lực để mọi người đóng góp cho tủ sách chung ngày càng nhiều hơn. Chào mừng ngày Nhà giáo Việt Nam, được sự cho phép của BGH, Toàn đã tiến hành tổ chức cuộc thi “Bình truyện ngắn chọn lọc viết về nhà giáo Việt Nam”. Cuộc thi đã thu hút được toàn trường tham gia với số lượng hơn 100 bài viết, trình bày rất sinh động, thể hiện trí tưởng tượng, óc sáng tạo của học sinh. Cuộc thi diễn ra sôi nổi, nhiều bài được trình bày công phu, đẹp mắt. Đây là hoạt động ý nghĩa nhằm tôn vinh các nhà giáo và cũng mang ý nghĩa giúp học sinh có cái nhìn gần gũi, chia sẻ hơn đối với những người thầy của mình. Bằng nhiều phương pháp linh hoạt, sáng tạo, Toàn đã thể hiện được sự quan tâm đến các em thông qua nhiều hoạt động ngoại khoá bổ ích, cổ vũ tinh thần ham tìm tòi, học hỏi và đam mê đọc sách. Xây dựng được thói quen đến thư viện mượn sách trở thành một nhu cầu thường xuyên và không thể thiếu của các em học sinh là một quá trình lâu dài và khó khăn. Toàn không chỉ là cô thủ thư, cô giáo mà còn là người chị gần gũi các em, chia sẻ với các em những tâm tư trong cuộc sống nên các em học sinh coi Toàn như người chị thân thiết. Cứ hết tiết là lại chạy sang thư viện tìm sách đọc, hay đơn giản là hỏi han cô thủ thư vui tính hoặc trêu đùa nhau cho tan những căng thẳng trong tiết học vừa qua. Nhiều học sinh yêu thích thư viện đã trở thành những cộng tác viên đắc lực, hỗ trợ thư viện trong công tác xử lí nghiệp vụ, phục vụ và tuyên truyền một cách tự nguyện. Môi trường này sẽ giúp các em vững vàng hơn trên con đường phía trước, và chính các em sẽ là những điểm sáng thu hút các học sinh khác đến với thư viện. Cộng tác viên của chị Toàn không chỉ có khô cứng là sách và sách mà còn là những tiếng cười giòn tan, những yêu thương gần gũi như trong một mái ấm gia đình, là những buổi liên hoan nho nhỏ tràn đầy kỉ niệm. Và những ai đã từng làm cộng tác viên với thư viện đều đã đỗ đại học với kết quả tốt. Phải chăng được gần sách, con người cũng cảm thấy ham học hỏi hơn, say mê với nguồn kiến thức vô tận của cuộc sống và càng có thêm động lực phấn đấu cho ước mơ cháy bỏng của mình? Thư viện với hai phòng dành cho học sinh và giáo viên liên thông nhau tạo một cảm giác gần gũi giữa thầy và trò. Trò có gì không hiểu có thể trực tiếp sang hỏi thầy. Thầy cũng có nhiều thời gian để theo dõi những biến đổi trong trò và có phương pháp tiếp cận trò hiệu quả hơn. Nếu như những năm học trước, số lượng học sinh đến thư viện khoảng 50 - 60 lượt/ ngày thì đến nay số học sinh trung bình đến thư viện là 75 - 80 lượt/ ngày. Trong tháng 12 vừa qua, Thư viện được vinh dự tiếp đón hai đoàn thăm quan của các cán bộ, giáo viên thư viện trường học do Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội và Trường Bồi dưỡng cán bộ Giáo dục tổ chức tổng cộng 275 người). Các em học sinh đã tự tay làm những tấm thiếp lưu niệm đầy ý nghĩa để tặng cho các đại biểu. Công việc này được cô Toàn và các cộng tác viên thư viện cùng nhau thực hiện với mong muốn đem đến cho đoàn đại biểu những ấn tượng khó phai và thể hiện phong cách cũng như sự chân thành nồng nhiệt của học sinh trường THPT Nguyễn Tất Thành. Là thư viện linh động trong cách bài trí, ánh sáng chan hòa qua những ô cửa khiến không gian thư viện như bừng sáng lên soi rõ bảng tin đầy mầu sắc và hình ảnh. Bảng tin là đối tượng chính dễ nhìn thấy nhất trong thư viện. Trên bảng tin không chỉ có chữ và chữ mà có cả những bông hoa do chính các em học sinh tự làm. Có cả những bức tranh đầy màu sắc chứa chan hoài bão và ước mơ. Cộng tác viên của thư viện còn giúp Toàn giới thiệu những cuốn sách hay trên bảng tin nhằm định hướng một cách thuyết phục cho các bạn học sinh trong việc chọn sách. Một chiếc bảng để học sinh có thể yêu cầu “Sách hay bạn muốn” cũng là ý tưởng rất mới mẻ của Toàn. Học sinh có thể viết phiếu yêu cầu những cuốn sách mình thích, cũng có thể viết về những mơ ước của mình với sự chân thành đáng yêu. Những giỏ hoa, bể cá, tượng, gấu bông cùng những hình thù ngộ nghĩnh thấp thoáng trong phòng khiến thư viện như là một điểm đến thư giãn lí tưởng, lãng mạn. Học sinh đến đây được nói chuyện, được trao đổi bàn luận, được cười nói thoải mái nên không gian thư viện đã trở thành nơi đi về đầy niềm vui, kỷ niệm. Giải Nhì cuộc thi Kể chuyện về tấm gương đạo đức Bác Hồ, hoàn thành lớp học Thiết kế đa phương tiện hỗ trợ giảng dạy do Đại học FPT tổ chức, giải Nhất Hội thi cán bộ giáo viên thư viện giỏi cấp thành phố năm học 2006 - 2007, giải Nhất Hội thi Cán bộ - Giáo viên thư viện giỏi toàn quốc năm 2007… là những khích lệ, là niềm động viên to lớn cho cô gái trẻ tiếp tục thực hiện những đam mê của mình. Có được những thành công nho nhỏ này, Toàn không quên nhắc về những chia sẻ, hỗ trợ của các giáo viên trong trường. Đặc biệt, sự ủng hộ, góp ý về ý tưởng của phòng Khoa học - Công nghệ thụng tin - Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội đã giúp Toàn thực hiện thành công những kế hoạch của mình. Toàn cũng muốnsẽ có nhiều cuộc gặp gỡ, chia sẻ với các đồng nghiệp khắp nơi để cùng học hỏi và trao đổi những ý tưởng của mình cho nhau nghe, cùng nhau xây dựng một mô hình thư viện trường học thực sự hiệu quả. Toàn mong sao thư viện của mình sẽ có diện tích rộng hơn, có thêm nhiều chỗ ngồi để các em học sinh có thể xem phim tại chỗ và cùng nhau thảo luận. Dự định sẽ làm blog cho thư viện trường để học sinh có thể vào nhận xét về cách phục vụ, trình bày mong muốn của mình, yêu cầu sách hay. Lên kế hoạch cài vào máy tính một thư mục để học sinh được xem những đoạn phim ngắn bổ ích gọi là Cinema trong thư viện… Còn, còn nhiều ấp ủ nữa sẽ đến mỗi ngày. Toàn muốn làm việc mãi trong môi trường của thư viện trường học, bởi nơi đây cho Toàn được thỏa sức bay bổng với những ước mơ tươi đẹp, được gặp gỡ những tâm hồn trong trẻo, được làm tất cả những công việc của một cán bộ thủ thư, được thử nghiệm những ý tưởng mới và được phát huy hết khả năng của mình trong không gian nhỏ bé nhưng cũng đầy rộng mở. Mùa xuân đang rất gần, chồi non lộc biếc đang náo nức mời gọi những niềm vui. Nụ cười cô thủ thư trẻ còn đọng lại mãi trong lòng tôi, trong niềm tin và tình yêu của những học trò nhỏ. Lương Gia Linh - Tập san Sách GD và Thư viện trường học Nguồn: http://hanoi.edu.vn/newsdetail.asp?NewsId=6458&CatId=204

Nông dân đến thư viện để tìm thông tin, tri thức

Ở thời buổi phương tiện thông tin bùng nổ, hình ảnh những người nông dân chân lấm tay bùn đến thư viện miệt mài đọc sách, lĩnh hội kiến thức khiến không ít người cảm phục. Chuyện nghe lạ nhưng lại có thật ở Trang Liệt, phường Đồng Quang (thị xã Từ Sơn - Bắc Ninh).

Hàng chục năm nay, thư viện là nơi người nông tìm đến để nắm bắt thông tin

Nơi nông dân ham học

Thư viện Trang Liệt nằm trong trung tâm văn hóa của thôn, được xây dựng khá khang trang. ông Ngô Hữu Lợi, 58 tuổi, thủ thư cho hay: “Thành lập năm 1961, Trang Liệt là thư viện hợp tác xã nông nghiệp điển hình toàn miền Bắc thời đó. Từ quy mô nhỏ, đầu sách hạn chế, đến nay, thư viện đã trở thành trung tâm văn hoá, điểm học tập thường xuyên của cả cộng đồng. Hiện thư viện có tới 8.000 đầu sách, 23 loại báo và tạp chí các loại”.

Với bề dày truyền thống, thư viện Trang Liệt đã được Nhà nước tặng Huân chương Lao động hạng Ba. Hơn cả những danh hiệu đó, nhờ có thư viện, phong trào đọc ở đây khá nề nếp, quy củ, tạo động lực cho phong trào khuyến học của địa phương phát triển. Phòng đọc khang trang, thoáng mát với diện tích 80m2, thư viện cùng lúc có thể phục vụ hơn 40 bạn đọc. Cùng với việc tập hợp một số lượng sách báo lớn, đáp ứng nhu cầu người đọc, thư viện Trang Liệt đã có những cách làm hay, hiệu quả. Với việc duy trì mở cửa 5 buổi/tuần vào các ngày 2, 4, 6, 7, chủ nhật, thư viện không chỉ hướng trọng tâm vào đối tượng thanh, thiếu niên mà còn tạo điều kiện cho người dân đến đọc hoặc mượn sách về nhà.

Nhằm tạo thuận lợi cho bạn đọc, nhất là những nông dân quanh năm bận bịu với đồng ruộng, mỗi khi có sách mới, thư viện lại giới thiệu rộng rãi trên hệ thống loa truyền thanh. Ông Lợi chia sẻ: “Mỗi khi có sách quý, người lớn, học sinh kéo nhau đến thư viện đọc rất đông. Có người ham đọc sách đến mức, vừa đi làm đồng về, biết thông tin, ghé vào thư viện mượn sách về đọc luôn. Nhiều khi số lượng sách có hạn nên mọi người chỉ được mượn thời gian ngắn, đọc xong phải trả lại ngay để cho người khác mượn”.

Ngay như ông Lợi, vốn tật nguyền từ nhỏ nhưng thú ham đọc sách đã níu chân ông ở lại thư viện, cống hiến hàng chục năm qua. Hình ảnh ông già đi lại khó khăn nhưng hàng ngày đều đặn đến trông nom khiến người dân Trang Liệt nể phục và tự nguyện đóng góp, duy trì hoạt động thư viện suốt từ ngày đầu thành lập cho tới nay.

Mải miết sắp xếp gọn gàng những chồng báo của mọi người vừa gửi trả, ông Lợi tâm sự: “Tôi đi lại khó khăn nhưng luôn được bà con, nhất là các cháu học sinh giúp đỡ nên công việc cũng bớt phần vất vả. Dù số tiền hỗ trợ của chính quyền không nhiều (200.000 đồng/tháng) nhưng không vì thế mà tôi có ý định từ bỏ công việc đầy ý nghĩa này”.

“Mục sở thị” kho thư viện, chúng tôi nhận thấy có khá nhiều đầu sách quý, nhất là về nông nghiệp, nông thôn; báo chí cũng được cập nhật thường xuyên, liên tục. Mỗi lĩnh vực được sắp xếp khoa học, ghi chú rõ ràng trên mỗi đầu sách nên khi người đọc có nhu cầu được đáp ứng nhanh chóng, tiện lợi.

Ở giữa vùng quê, người dân vẫn chủ yếu sản xuất nông nghiệp nhưng thư viện hoạt động khá chuyên nghiệp. Thư viện ghi rõ nội quy, yêu cầu mọi người chấp hành đúng, như khi đến đọc, mượn sách, báo phải đăng ký cấp thẻ, có sổ mượn sách; quy định số lượng, thời gian mượn, nếu quá lâu sẽ thông báo trên đài truyền thanh. Điều đáng ghi nhận là mọi người rất đồng thuận và tuân thủ đúng quy định, giúp thư viện hoạt động hiệu quả.

Huy động mọi nguồn lực

Để có nguồn sách phục vụ bạn đọc, hàng năm, chính quyền địa phương trích một khoản kinh phí nhỏ hỗ trợ việc mua sách, báo; thường xuyên phối hợp với trường THCS phát động học sinh, phụ huynh ủng hộ tiền, bổ sung sách mới. Cứ 5 năm một lần, thư viện lại kêu gọi nhân dân đóng góp, khuyến khích bà con ủng hộ sách. Nếu số lượng sách trùng bản, sách cũ nát nhiều, thư viện chuyển ủng hộ sách sang tiền mặt để mua sách mới. Chỉ tính riêng năm 2009, thư viện đã huy động được 5,5 triệu đồng để mua sách, báo. Ngoài ra, còn vận động Thư viện tỉnh Bắc Ninh, Thư viện Quốc gia ủng hộ sách, báo để kho sách thêm phong phú.

Không những thế, nhằm thu hút bạn đọc, các ngày kỷ niệm, ngày lễ lớn, thư viện còn phát động các cuộc thi đọc sách. Tổ chức đều đặn các buổi nói chuyện chuyên đề về văn học, lịch sử hoặc tình hình thời sự nổi bật... Hay nhân dịp kỷ niệm những ngày lễ lớn, thư viện cùng các đoàn thể trong xã tổ chức phát động cuộc thi tìm hiểu, thu hút hàng trăm bài dự thi của các tầng lớp nhân dân. Cách làm này không chỉ góp phần tuyên truyền, giáo dục truyền thống cho người dân mà còn phát huy hiệu quả phong trào đọc sách, báo.

“Ở quê tôi, nông dân rất đam mê đọc sách, báo. Ngay cả vụ thu hoạch, không có thời gian đọc sách, người dân vẫn tranh thủ vào mượn báo để cập nhật thông tin. Với những đầu sách về mảng nông nghiệp, nông thôn thì thư viện tương đối đầy đủ, gồm sách về các mô hình kinh tế hiệu quả, cách phòng tránh dịch bệnh, nuôi trồng cây - con mới...”, ông Lợi tự hào.

Ngoài các ngày mở cửa theo quy định, thư viện còn có đội ngũ cộng tác viên với hơn chục em học sinh Trường THCS Đồng Quang mang sách, báo đến tận nhà cho những cụ già có nhu cầu đọc nhưng đi lại khó khăn.

Ông Ngô Hữu Quỳnh, Chi hội trưởng Chi hội Người cao tuổi thôn Trang Liệt hồ hởi: “Chính việc đến thư viện đọc sách, báo hàng ngày giúp người dân chúng tôi nắm bắt thông tin giáo dục, khích lệ tinh thần ham học của các cháu, đẩy mạnh phong trào khuyến học của địa phương...”. Với tinh thần ham học, cũng thật dễ hiểu khi Trang Liệt là nơi khởi phát của phong trào xây dựng Làng văn hóa. Để rồi bắt đầu từ đây, phong trào được phát triển rộng khắp trên cả nước.

Nguồn: "http://www.cinet.gov.vn/ArticleDetail.aspx?newsid=50087&ZoneId=78&rid=140"